Istota mediacji:

  • Nieadiudykacyjny udział w procesie rozwiązywania sporu osoby trzeciej, której głównym zadaniem jest pośredniczenie w komunikacji stron i dochodzeniu przez nie do porozumienia, starając się poprzez racjonalną perswazję likwidować rozbieżności między stanowiskami wyjściowymi.
  • Osoba prowadząca mediację zachowuje postawę neutralną oraz nie przyznaje racji żadnemu z uczestników konfliktu.
  • Głównym zadaniem mediatora jest stworzenie warunków do zawarcia ugody przez osoby pozostające w sporze dzięki możliwości zastosowania różnego rodzaju technik negocjacyjnych, mających na celu zbudowanie atmosfery wzajemnego zaufania i szacunku, udrożnienia kanałów komunikacji, stymulowanie i wspieranie aktywnego słuchania opinii oraz argumentów drugiej strony.
  • Decydujący dla istoty mediacji jest brak kompetencji rozstrzygających mediatora, mającego w przeciwieństwie do arbitra jedynie możliwość przedstawienia stronom sugestii rozwiązania kompromisowego oraz wspierania ich w formułowaniu przez nie propozycji ugodowych, lub na zgodny wniosek stron może on wskazać sposoby rozwiązania sporu, które nie są dla stron wiążące.

"Pięć złotych zasad" jako konstytutywne elementy postępowania mediacyjnego

  • Dobrowolność,
  • Poufność,
  • Bezstronność,
  • Neutralność
  • Akceptowalność.

Główne cele mediacji:

  • Znalezienie oryginalnych, nietypowych rozwiązań niedostępnych w postępowaniu sądowym lub arbitrażowym.
  • Przełamanie bariery informacyjnej pomiędzy stronami, które nie są skłonne do ujawniania swoich interesów oraz celów w bezpośrednich negocjacjach.
  • Analityczna i zobiektywizowana ocena własnych stanowisk I zdiagnozowanie, określenie oraz hierarchizacja swoich interesów w poszukiwaniu rozwiązania stanowiącego wartość dodaną dla obydwu stron.
  • Rozważenie ze stronami nie tylko możliwej alternatywy wobec negocjowanego rozwiązania, ale również konsekwencje nieosiągnięcia porozumienia.
  • Wypracowanie ugody, której treść będzie satysfakcjonująca dla obydwu stron sporu, a ponadto będzie posiadać walor pełnej legalności i skuteczności i którą strony zobowiązują się dobrowolnie wykonać.

 

Efektywność sądu, arbitrażu i mediacji.

 

Kryteria

Sąd

Arbitraż

Mediacja

Koszty

wysokie

wysokie

bardzo niskie

Czas

bardzo długi

(lata)

Długi

(lata)

bardzo krótki

(kilka dni lub tygodni)

Kto decyduje?

sędzia

arbiter

strony

Kto kontroluje?

prawnicy

prawnicy

strony

Zasady postępowania dowodowego

bardzo sformalizowane

częściowo sformalizowane

brak

Poufność

brak

pełna

pełna

Cel

przeszłość

przeszłość

przyszłość

Komunikacja stron

brak

niewielka

intensywna

Problemy z jurysdykcją

istnieją

niekiedy istnieją

brak

Poziom satysfakcji stron

bardzo niski

niski

wysoki

Rezultat

sukces / przegrana

sukces / przegrana

sukces obydwu stron

Czynnik napięcia

kontynuacja stresu

kontynuacja stresu

likwidacja stresu

 

Źródło: S. Pieckowski, Mediacja w sprawach gospodarczych, Warszawa 2012, s. 4.